Bugün - Friday, August 18, 2017
Afyon 8°C
Anasayfa
Hakkımızda
Künyemiz
Reklamlar
Sponsorlar
Sayfalar
Yeni Üye
Magazin Güncel Siyaset Neler duyduk? Spor Sağlık Eğitim İlçeler Söyleşi Ekonomi 
Yazar Detayları

Gökhan Kocaaslan

Gökhan Kocaaslan - Tokuşlarlı Haydar Ağa

Tokuşlarlı Haydar Ağa
Yazı Tarihi: Tuesday, February 14, 2017

Tokuşlarlı Haydar Ağa

Her şehrimizin Kurtuluş Savaşı mücadelesinde çıkarmış olduğu bir kahraman vardır..

Bunlardan da bir tanesi de Tokuşlarlı Haydar Ağa'dır.

Bu konuda da tarihimiz hakkında, atalarımız hakkında daha sağlıklı ve faydalı bilgiler edinmiş oluruz..

Bu yüzden Kurtuluş Savaşının isimsiz kahramanlarından Haydar Ağa’nın hayattaki tek kızı Fadime Taşpınar’ı torunu Yasin Taşpınar’ın Fatih Mahallesindeki evinde ziyaret ettim…

Biraz sohbet, biraz da tarihimizin geçmişi dinledik…

Ardından da “Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı” ile kahvelerimiz geldi.

Tam kahvelerimizi yudumlarken, bizler Fadime Taşpınar’ı tanıyoruz ama okuyucularımız için bir kez tanıtmasını istedim.

Hafif kısık bir ses tonu ile 1933 doğumlu Tokuşlarlı Haydar Ağa’nın en küçük kızı olduğunu ve Mustafa, İbrahim, Mehmet, Ömer, Hatice isminde de ağabeyi ve ablasının bulunduğunu ancak hayatta olmadığını belirtti.

Bütün dikkatle Fadime Teyzemi hem dinliyor bir yandan da kahvemi yudumluyordum ki, bir anda

televizyon sehpasının sol kısmındaki resme gözüm çaptı.

Resimdeki Kurtuluş Savaşı kahramanlarımızdan babanız Haydar Ağa mı? Diye sordum.

Evet dedi ve fotoğrafı istedi…

Biraz fotoğraf baktı ve “Çok fazla hatırlamıyorum” dedi ardından da Afyonkarahisar Belediyesinin çıkardığı Taşpınar Dergisini gösterdi ve Afyonkarahisar Belediyesine böylesine güzel bir çalışmalarından dolayı teşekkür etti.

Yinede merak edenler için Kurtuluş Savaşı’nda kahramanca savaşan isimsiz kahraman Tokuşlarlı Haydar Ağa’nın kahramanlığını bu yazımda bulabilirsiniz…

****

30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi ile I. Dünya Savaşı sona ererken Osmanlı Devleti toprakları da İtilaf devletlerince işgal edilmeye başlanmış, Afyonkarahisar da bu işgalden nasibini alarak önce İngilizler, Fransızlar ve İtalyanlar daha sonra da Yunanlılar tarafından işgal edilmiştir. Afyonkarahisar’ın ileri gelenleri Müftü Hüseyin Bey başkanlığında Turunçzâde Yusuf Bey, Ethemzâde Hacı Hüseyin Bey, Dehşetizâde Nebil Efendi, Nakibüleşraf Ömer Efendi, Hacı Hafız Efendi, Akosmanzâde Hacı Hüseyin Efendi “Redd-i İlhak Cemiyeti” kurdular. Bu cemiyet daha sonra Sivas Kongresinde alınan karara uygun olarak “Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adını almıştır. Afyonkarahisar’da kurulan bu cemiyet lafta kalmamış, halkın moralini yüksek tutmaya çalışmış, gerekli lojistik desteği şehre sağlamaya gayret etmiş, Milli Mücadele’ye zarar veren ve zarar verebilecek her türlü eyleme karşı gerekli tedbirleri almaya gayret etmiştir. Hatta İzmir’in işgaline karşı mitingler düzenlenmiş, protesto metinleri yazılarak işgalcilerin temsilcilerine verilmiştir. Bayatlı Arif Bey, teşkil ettiği “Karakeçili Milli Müfrezesi” ile Milli Mücadeleye katılırken Hoca Şükrü Efendi de “Çelikalay” adı verilen dört bölüklü bir milis birliği kurmuştur.

****

Tokuşlar’lı Haydar Ağa da “Çakal Bölüğü” adı verilen müfrezeyi kurmuştur. Haydar Ağa’nın kurduğu bu müfreze; hem Yörük Mezarı, Tokuşlar, Balmahmut bölgesinin Büyük Taarruza kadar korumasını yapmış, hem de bu hatta bulunan Yunan birlikleri hakkında istihbarat çalışması yaparak topladığı bilgileri Kolordu Komutanı Fahrettin Paşa’ya iletmiştir. Çakal Bölüğü reisi Haydar Ağa, Tokuşlar’da oturduğu evin alt katında bulunan mahzende Milli Mücadele’de etkin birçok kişiyi saklayarak korumuş, yine böyle bir faaliyet esnasında yakalanmış, Yunan ordusunun askerleri tarafından İzmir’e götürülürken trenden atlayarak kaçmış, doğru Sandıklı tarafına gelerek Türk ordusuna hizmet etmeye devam etmiştir. 26 Ağustos 1922 günü başlayacak olan Büyük Taarruz Planı’na göre; I. Ordu 9. Piyade ve Süvari Tümeniyle Kalecik Sivrisi ile Çiğiltepe arasındaki hatta taarruz edecek ve düşmanın İzmir’le bağlantısını kesecektir. Beşinci Süvari Kolordusu Ahır dağlarını aşarak batı kanadını kuşatacak, 2. Kolordu üç tümeniyle Sandıklı-Şuhut bölgesinde ihtiyatta bulunacak, II. Ordu ise; Kuzey Sakarya-Afyonkarahisar arasındaki cephede bulunan Yunan birliklerini taarruzla yerinde tutacaktır. Yukardaki plana bağlı olarak Fahrettin (Altay) Paşa emrindeki Beşinci Süvari Kolordusu 1 Ağustos’ta Ilgın’da iken 22 Ağustos’ta Tatarlı’ya, 24 Ağustos’ta ise İshaklı’ya (Sultandağı) oradan da Sandıklı’ya ulaşmıştır. Beşinci Süvari Kolordusu, 26 Ağustos 1922 günü Ahırdağları’ndaki gizli geçitten geçerek öğleye doğru Sinanpaşa Ovası’nda toplanmış, hemen arkasından 1. Tümen Ayvalı, 14. Tümen ise Düzağaç istikametine sevk edilerek Kalecik Sivrisi ile Çiğiltepe hattından atılan düşmanın sağ yan ve gerilerine taarruz edilerek arkadankuşatılmıştır. Daha sonra Balmahmut- Dumlupınar arasındaki tren hattı çeşitli yerlerinden tahrip edilerek kaçan Yunan Ordusu’nun hem İzmir ile bağlantı yolları kesilmiş, hem de imha edilme yoluna gidilmiştir.

****

 Ayrıca Altıntaş-Eğret-Döğer bölgesindeki düşman ihtiyat grubu ile Uşak Grubu’na karşı keşif ve emniyet görevlerini yerine getirmiştir.9 Beşinci Süvari Kolordusu Komutanı Fahrettin Paşa, Sinanpaşa Ovası’na sızışlarını anılarında: “Süvari Kolordusu da aynı gece hareketle 24 Ağustos akşamı kötü yollardan Sandıklı’ya vardı. Sandıklı’ya vardığımız zaman Afyonkarahisar’ın güneyindeki dağların hâkim tepelerinin düşman tarafından iyice tahkim edildiğini ve üstün kuvvetlerle tutulduğunu gördük. Kafalarımız düşmanın açığını yakalayıp ve kahredici darbeyi bir an önce indirebilmenin çarelerini araştırmakla meşguldü. Bundan önceki bir önemli olayda olduğu gibi bu sefer de gene keşif birliklerine görev verirken bir taraftan da kendim keşfe çıktım. Yaptığım bu keşifler sırasında Çiğiltepe batısında Ahırdağları’nda ormanlık ve sarp arazide Yörükmezarı’ndan geçerek Sinanpaşa Ovası’na inen bir patikanın mevcudiyetini öğrendim. Şunu da anlamıştım ki bu gedik düşman tarafından tahkim edilmekte ihmale uğramıştır.

****

Bu yolun Sinanpaşa Ovası’na çıktığı yerdeki Tokuşlar Köyü’nde Haydar ağa isminde birisi bizim 6. Tümen Komutanı Nazmi Bey’le irtibatta bulunuyor, önemli haberleri bildiriyordu. Ona bir teğmen göndererek gediğin düşman tarafından nasıl muhafaza edildiğini sordum. Bir taraftan da Ordu Kumandanlığı’ndan piyadelerin cepheyi yarmalarına intizardan ise bu gece patikadan hareketime müsaade etmesini rica ettim. Muvafakat cevabını alınca da hiç vakit kaybetmeden 1. Tümen ile 14. Tümeni birbiri ardından harekete geçirdim. 25 km gerideki 2. Tümen de bunları takip edecekti. Kılavuzların yardımı ile gece yürüyüşüne koyularak Süvari Kolordusu’nun tek koldan ormanlık ve çok fena bir keçi yolundan ilerlemesi ve bu yürüyüşü düşmandan saklayabilmek için ayrıca uğraşması hakikaten hayli güç oldu” diye anlatmaktadır. Beşinci Süvari Kolordusuna kılavuzluk yaparak Ahırdağları’ndaki gizli ve dar geçitten geçiren ve Sinanpaşa Ovası’nda konuşlanmasını sağlayan Tokuşlar’lı Haydar Ağa’dır.

 

****

Nitekim Haydar Ağa’ya yukarıda zikredilen hizmetlerinden dolayı Fahrettin Paşa bir takdirname vermiştir. 30 Ağustos 1922 Dumlupınar Savaşı’ndan sonra Haydar Ağa, Tokuşlar’a gelmiştir. Fahrettin Altay Paşa; “İzmir’e kadar beraber gidelim, daha sonra sana yardımcı oluruz” deyince Haydar Ağa; “Paşam, benbir şey istemiyorum, mükâfatımı Allah versin” diyerek mukabelede bulunmuştur. Vefakâr insan, değerli komutan Fahrettin Altay Paşa, ölümüne kadar Haydar Ağa’yı hiç unutmamış, zaman zaman Tokuşlar’a gelerek ziyaret etmiş, evinde misafir olarak kalmıştır.15 Haydar Ağa, 1947 yılında Hac görevini yerine getirmek için Hicaz’a gitmiş ancak ülkesine dönememiş, Mekke’de vefat ederek oraya defnedilmiştir. Haydar Ağa’nın işgalden önce yaptırdığı ve uzun yıllar yaşadığı ev, Cumhuriyet Mahallesi, Haydaroğlu Caddesi’nde, 4. pafta, 2419 parselde yer alır. Üç katlı konağın girişinde üç oda, bir dükkân yeri, üst katta dört oda ve bir kiler, en üst katta ise bir salon bulunmaktadır.

Eskişehir Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 27–02–2004 tarih ve 2690 sayılı karar ile korunması gerekli kültür varlığı olarak tescillenmiştir. Tokuşlar’lı Haydar Ağa’nın yaşadığı, Fahrettin Altay Bey’in ve onlarca belki yüzlerce isimsiz kahramanın misafir edildiği bu ev, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Afyonkarahisar İl Özel İdaresi, Sinanpaşa Kaymakamlığı veya Afyonkarahisar Belediyesi tarafından varislerinden satın alınarak kamulaştırılmalı ve restorasyonu yapılarak “Halil Ağa Kültür Merkezi” olarak hizmete açılmalıdır. Bunlardan başka Afyonkarahisar’ın kıymet bilir, tarihine saygılı ve vefakâr insanları şehir merkezindeki bir caddeye veya sokağa, Sinanpaşa ilçe merkezindeki bir okula, bir kütüphaneye, bir caddeye veya Tokuşlar kasabasındaki okul, cami veya sağlık ocağına Haydar Ağa’nın ismini vermelidir. Böylece hem Haydar Ağa’ya bir kadirşinaslık yapılmış olacak, hem de Kurtuluş Savaşı’nın bu isimsiz kahramanını şehrimizin gençlerinin tanıması sağlanmış olacaktır.

 
İletişim E-Posta: - Telefon: Okunma Sayısı: 293
 
Yorumlar
*** Yorum Yaz
Bu yazıya hiç yorum yapılmamış, ilk yorumu siz yapın.

Diğer Yazıları

YAZMAK MI?
Eleştiriyorum
Allah Başkan Çoban’a sabır versin
15 Temmuz destanı
10 dakikalık yolu 1 saatte geçmek
50 TL nedir 250 TL olsun
Saati 50 TL işine geliyorsa
Babalar günü kutlu olsun
RAMAZAN AYINDA ŞOVA GEREK YOK
BATTI ÇIKTI
Kızı olmalı insanın
13 şehit, 80 milyon yaralı
Gece seferlerini kaç kişi biliyor
Önümüzdeki yıl buluşmak ümidiyle
Bugün gençlerin bayramı
BU FESTİVAL KAÇMAZ!
ÇOK GEZEN İYİ BİLİR
Bugün çok güzel bir gün olacak!
KADINLAR GÜNÜ KUTLU
Taşoluk ve Başkan Öner..
Derler….
BAYRAK
Tokuşlarlı Haydar Ağa
Tokuşlarlı Haydar Ağa
Hayvan sevgisi…!
Yerli telefon Vestel Venus ve Başkan Çoban
Haddini Bilmek!
Yıldırım hızıyla gereği yapıldı
Mucize bir ev…
SOMUNARASI’NI DENEYEBİLİRSİNİZ
Okudukça gülüyorum
FARE KAPANI
Benim de önerim olacak
Yeni bir nefes Akrones
Termalin şifasını keşfedin
Diğer Yazarlar

BİZ BİZE
Tokat maçı öncesi
Kahramanlık
ÇOCUKLARINIZA SEVGİNİZİ VERİN, DÜŞÜNCELERİNİZİ DEĞİL
KARİKATÜR ÜZERİNE
AĞIR METALLER
YAZMAK MI?
Basketbol’un tarihi ve yaşanan ilkler
ANADOLU ANADOLU AFYON
YÜKTEN KAÇMIŞLAR
E-Gazete (Odak Gazetesi)
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Fatih SUSUZ
Tokat maçı öncesi
  4 senede yaşadığı 3 Şampiyonlukla ilimizi ...
M.Emin Güzbey
AĞAÇ KESMEK DAHA KOLAY...
“Beni görmek demek behemahal yüz&u...
Ahmet Işık
YÜKTEN KAÇMIŞLAR
AK Parti İl Başkanı İbrahim Yurdunuseven dünk...
Hüseyin ÖZHARPUTLU
Kahramanlık
    Kahramanlığın kelime anlamı hepimi...
Gökhan Kocaaslan
YAZMAK MI?
Birkaç gündür hangisi daha kolay ...
Ali KÜÇÜKKARTAL
KARİKATÜR ÜZERİNE
         ...
YAVUZ DONAT
ANADOLU ANADOLU AFYON
  Nerede kalmıştık?.. En son, Şehit Astsubay...
Rabia Güzbey
Vah Vaaahhh!...
    Milli Eğitim Bakanlığı Ensar Vakfı...
Mustafa Özkal
Zapta geçsin efendim!
BA’DE HARABÜL-BASRA   AVUKATTI. ...
Ahmet SARLIK
BİZ BİZE
ÜLKEMİZE SAHİP ÇIKALIM   Bug&uu...
Sercan SAYIN
Basketbol’un tarihi ve yaşanan ilkler
  Basketbol, bütün dünyada en...
Prof.Dr. Şan Öz-Alp
ORTADOĞULU OLMAMAYA ÇALIŞMAK
 Yurdumuzun coğrafi konumu her ne kadar Ortad...
Dr. Hasan Hüsnü Eren
AĞIR METALLER
  Günlük hayatımızda Ağır Metal bi...
Feyzullah Demirkale
ÇOCUKLARINIZA SEVGİNİZİ VERİN, DÜŞÜNCELERİNİZİ DEĞİL
  Her ebeveyn için evlat sevgisi başk...
İlan

Facebook
Namaz Vakitleri ( Afyon )

İmsakGüneşÖğleİkindiAkşamYatsı
04:1906:0613:1216:5819:5921:31

Friday, August 18, 2017
Tarihte Bugün
1648 - Sultan İbrahim?in Öldürülmesi
Anasayfa
Site Haritası
Sitenize Ekleyin
RSS Kaynağı
Hakkımızda
Reklamlar
Sponsorlar
Sayfalar
Künyemiz
Facebook
Twitter
Bize Ulaşın
Copyright ©2013 - Tüm hakları saklı tutulmaktadır.
Bu sitede yayınlanan tüm resim, materyal ve içeriğin telif hakları tarafımızca saklı olup izinsiz alınıp kullanılamaz.
0.79